Vào tháng trước, một hội đồng của LHQ đã cáo buộc Trung Quốc trong vấn đề người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương. Trung Quốc trước sau bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định Tân Cương là vấn đề nội bộ của Trung Quốc.

Theo NYT, các cuộc thảo luận để lên án Bắc Kinh trong cách đối xử với những người Hồi giáo thiểu số tại Trung Quốc đã được tiến hành trong nhiều tháng giữa các quan chức Nhà Trắng với giới chức Bộ Tài chính và Bộ ngoại giao. Nhưng trong hai tuần gần đây, chủ đề này được lên gân mạnh mẽ sau khi các nghị sĩ yêu cầu Ngoại trưởng Mike Pompeo và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin phải áp đặt các lệnh trừng phạt cho 7 quan chức Trung Quốc.

Cho đến nay, Tổng thống Trump không mặn mà lắm với việc trừng phạt Trung Quốc vì vấn đề liên quan đến nhân quyền của Bắc Kinh. Nếu được chấp thuận, các lệnh trừng phạt có thể sẽ là ngòi nổ làm đổ vỡ việc đàm phán thương mại và tác động xấu đối với chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Cũng cần nói thêm rằng quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc lúc này đã trở nên rất căng thẳng do chiến tranh thương mại giữa hai nước. Hôm 10.9, Bộ ngoại giao Trung Quốc tuyên bố sẽ đáp trả nếu Mỹ tiếp tục có các hành động leo thang căng thẳng trong cuộc chiến tranh thương mại giữa hai nước.

Phát ngôn viên Cảnh Sảng khẳng định: "Nếu Mỹ ngoan cố với chính sách của họ và có các biện pháp thuế quan mới chống Trung Quốc, phía Trung Quốc sẽ không có cách nào khác ngoài có các biện pháp đáp trả nhằm kiên quyết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chúng tôi".

Tuyên bố này được đưa ra 3 ngày sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẵn sàng áp thuế bổ sung đối với tất cả các hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Ông Trump cho biết ngoài thuế đánh vào số hàng hóa trị giá 200 tỉ USD sắp được triển khai, "sẽ có thêm 267 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc" bị đánh thuế nếu phía Mỹ thấy cần thiết.

Những tuyên bố này vốn là cao trào cho cuộc chiến thương mại với các lệnh áp đặt thuế nặng nề qua lại giữa hai bên trong một thời gian khá dài qua.

Tháng 3, Tổng thống Trump yêu cầu Đại diện thương mại Hoa Kỳ (USTR) điều tra việc áp dụng thuế quan trị giá 50 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc. Hơn 1.300 mặt hàng nhập khẩu của Trung Quốc đã được liệt kê để đánh thuế mới, bao gồm các bộ phận máy bay, pin, TV màn hình phẳng, thiết bị y tế, vệ tinh...

Ngày 2.4, Trung Quốc trả đũa bằng cách áp đặt thuế đối với 128 sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ, bao gồm nhôm, máy bay, ô tô, thịt lợn và đậu tương (có thuế suất 25%), cũng như trái cây, hạt và ống thép (15%).

Ngày 5.4, ông Trump cho biết ông đang xem xét một vòng thuế quan mới với 100 tỉ USD nhập khẩu của Trung Quốc để đáp trả đòn trả đũa của Bắc Kinh. Nhà Trắng cuối tháng 5 cũng ra tuyên bố cho biết họ sẽ áp đặt mức thuế 25% trên 50 tỉ đô la hàng hóa của Trung Quốc thuộc lĩnh vực "công nghệ cao".

Vào giữa tháng 6, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ áp đặt mức thuế 25% trên 50 tỉ USD xuất khẩu của Trung Quốc. 34 tỉ USD sẽ bắt đầu vào ngày 6.7, với thêm 16 tỉ USD để bắt đầu vào một ngày sau đó. Bộ Thương mại Trung Quốc cáo buộc Mỹ phát động một cuộc chiến thương mại và nói rằng Trung Quốc sẽ đáp trả tương tự với mức thuế tương tự đối với hàng nhập khẩu của Mỹ, bắt đầu cũng từ ngày 6.7.

Ba ngày sau, Nhà Trắng tuyên bố rằng Mỹ sẽ áp đặt thêm 10% thuế quan đối với hàng nhập khẩu trị giá 200 tỉ USD nếu Trung Quốc trả đũa các mức thuế của Mỹ. Bộ Thương mại Trung Quốc trả lời nhanh chóng rằng Trung Quốc sẽ "phản công đanh thép" với đe dọa đánh thuế với trên 50 tỉ USD hàng hóa của Mỹ.

Vào ngày 8.8, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã công bố danh sách tổng cộng 279 hàng hóa Trung Quốc trị giá 16 tỉ USD, phải chịu mức thuế 25% từ ngày 23.8. Trung Quốc tuyên bố đáp trả tương xứng.

A.T